علي بن عيسى الكحال
93
تذكرة الكحالين
--> - نحاس محرق هشت درهم ( كذا ) ، مرجان ، لؤلؤ ناسفته ، ساذج هندى از هريك چهار درم ، صمغ عربى ، كتيرا ، مرصاف از هريك دو درم ، دم الأخوين ، زعفران از هريك درمى ، مجموع ادويه را كوفته بيخته ممزوج نموده با شراب كهنه بسرشند ودراز شياف كنند تا ميان وى وميان شياف احمر حاد فرق توان كرد . وچون پلك را برميگردانند بايد كه آهسته باشند ( كذا ) ونگذارند كه پلك خود باز گردد وبجاى خود عود نمايد بلكه بآهستگى بجاى باز آرند كه باستقصاء تمام حك كنند وپلك را اندكاندك بحال خود آورند . وچون چشم از دوا تسكين يابد چند ميل اغبر در چشم كنند . صفت ذرور اغبر كه نافع است در جرب وسبل وقروح عين : توتياى كرمانى تربيت كرده ، شنج سوخته وبه آب تربيت كرده ده روز از هريك ده درم ، شكر طبرزد پاك پنج درم بكوبند واستعمال كنند وبيمار را باصلاح غذا عادت دهند . ومجمل آنكه طعامهاى سبك خورند واز شيرينها وشورى وترشى وأغذيه غليظ اجتناب نمايند واللّه اعلم ( رأى الجرجاني ) . ومىگويند اگر پلك را برگردانند ومازوئى كه مانند غبار سوده ( كذا ) باشد بپاشند وسه ساعت همچنان پلك را برگردانند ونگاه دارند يا آنكه پلك برگردانيده مازوى كوفته را بروى برفاده محكم كنند بغاية سود كند وقبول مادة ديگر ننمايد . حكيم اهرن گويد : اگر بدل مازو نوعي قرنفل بود ومانند مازو بعمل آورند بسيار نافع خواهد شد . ونوع دوم از جرب درشتتر بود وثقل ودرد با أو بيشتر باشد ورطوبة ودمعه در هر دو قسم حادث مىشود . ظاهرا در قسم دوم بيشتر بود واللّه اعلم ( رأى الجرجاني ) . علاج : أول بدن را تنقيه نمايند بعد از ان پلك را برگردانند وبداروهاى تند مانند شياف اخضر وباسليقون حك كنند . واگر در چشم اندك حرارتي بود داروى تند بكار بزند واكتحال بشادنهء شسته كنند . وهرگاه حرارت ساكن شود شياف احمر لين وذرور اغبر وبعد از ان شياف احمر حاد نافع بود . واگر با جرب رمد بود علاج رمد را مقدم دارند -